Uitagenda
Zien en doen
Plan bezoek
Startpunt - Huis van de Stad

Startpunt - Huis van de Stad

Deze wandeling start bij het Huis van de Stad, het Apeldoornse stadhuis. Sinds 1992 is het stadhuis van Apeldoorn gevestigd aan het Marktplein.

Het Oude Kantongerecht

Het Oude Kantongerecht

Dit rijksmonument heeft tot 2005 dienst gedaan als kantongerecht en bevat nog de originele details en de charme van vroeger. Het ontwerp van Johan Frederik Metzelaar is gebaseerd op het standaardontwerp van Allard Pierson uit 1860.

Lees meer
Gasfabriek

Gasfabriek

In deze fabriek werden kolen gestookt en het gas dat daarbij vrijkwam werd opgeslagen in een grote gashouder. Daarvandaan werd het verdeeld over de straatlantaarns. De eerste gaslantaarn werd in 1863 onder luid gejuich ontstoken op het Raadhuisplein. Elke avond en ochtend maakten de gaslantaarnopstekers hun ronde om het licht te ontsteken. De eerste twintig jaar was de gasfabriek particulier bezit, maar in 1883 werd ze door de Gemeente Apeldoorn overgenomen.

De Grift

De Grift

De Grift werd vanwege de goede waterkwaliteit vroeger gebruikt door de vele wasserijen die Apeldoorn bezat. Zij loosden hier vervolgens wel hun afvalwater.

Hoofdstraat 89

Hoofdstraat 89

Nu is hier een parfumerie gevestigd.

Raadhuisplein 2

Raadhuisplein 2

Rechts naast dit pand zie je een aantal jugendstilpanden met uitgebouwd venster, zodat men de straat kon overzien. Helaas zijn enkele bijzondere versieringen verdwenen, maar de bovengevels zijn grotendeels in tact gebleven. Bij de ingang van dit pand zie je in het trottoir een tegel met een voetafdruk van de plaatselijk veelbesproken ex-wethouder Porringa.

Het Oude Raadhuis

Het Oude Raadhuis

Het eerste Raadhuis, gebouwd in 1842/1843 werd in 1898 verbouwd. In 1943 is de bovenverdieping geheel afgebrand en pas in 1977 werd het geheel gerestaureerde Raadhuis opnieuw in gebruik genomen. Er zijn drie herdenkingsstenen in de gevel te bewonderen:

a. de eerste steen uit 1842
b. de eerste steen van de verbouwing in 1898
c. de eerste steen van de herbouw in 1977

Tussen Hotel et le Café De Paris en Grandcafé Jules Verne loopt de zogenaamde Prinsengang. Deze werd destijds door de vorst gebruikt bij kerkbezoek. Het Raadhuisplein was vroeger in gebruik als marktplein.

Hoofdstraat 120A

Hoofdstraat 120A

Boven de winkel rechts, in het wit, hangt een bord met de tekst ''Geen beter gemack als eijgen dack''.

Leienhuis

Leienhuis

Bij het straatnaambordje Korenstraat vraagt een tekst in de houten kolom de aandacht: “gebouwd MDCCCXCVI Drie Koningen St. Peter”.

Het Stadscafé

Het Stadscafé

De Van Kinsbergenschool werd vernoemd naar zeeheld Admiraal Van Kinsbergen, die in Apeldoorn heeft gewoond. In het pand is nu Het Stadscafé gevestigd. Het standbeeld van Admiraal Van Kinsbergen zie je aan je linkerhand op het terras staan.

Lees meer
CODA

CODA

In de hal vind je de Tourist Information én een mooie cadeauwinkel van Apeldoorn. De collectie van het museum omvat een uitgebreide verzameling uit de hedendaagse en moderne kunst en historische objecten, alsmede vele wisselende tentoonstellingen. Tevens vind je in het CODA een leuk café voor een kop koffie.

Lees meer
Van Kinsbergenstraat 9

Van Kinsbergenstraat 9

Ook de panden 1, 3, 5 en 7 zijn van begin vorige eeuw. Pand nummer 4 was vroeger Villa Randerode, waarvan het front aan de Hoofdstraatzijde nog te zien is.

Lees meer
Hoofdstraat 137

Hoofdstraat 137

Op nummer 146 en 148 (rechts) zie je tegelbeschilderingen van een vroegere middenstander die hier een bakkerij dreef.

Hoofdstraat 171B

Hoofdstraat 171B

Café De Professor nummer 171 (links) heeft gebeeldhouwde hoofden boven de ramen.

Prof. Röntgenstraat 7

Prof. Röntgenstraat 7

Rechts van deze woning staat de Lutherse kerk.

Oranjepark

Oranjepark

Het ruim opgezette park wordt gekenmerkt door een aanleg in landschapsstijl met een vijver, gazons en veel oude en bijzondere bomen. In 1960 werd in het park een oorlogsmonument van de Amsterdamse beeldhouwer Hund geplaatst, dat de door brand vervallen muziektent uit 1898 ver- ving. De muziektent is in 1999 weer op dezelfde plek in oude luister hersteld. 

Lees meer
Koninklijke HBS

Koninklijke HBS

Kees Schilperoort, Harriët Freeser, schrijver Greshoff en ex-ministerpresident Piet de Jong hebben hier lessen gevolgd. De eik tegenover de HBS dateert ook uit 1877 en op het hek eromheen komt het jaartal 1533 voor, het geboortejaar van Willem van Oranje.

Wilhelminapark

Wilhelminapark

Ter gelegenheid van de tiende verjaardag van prinses Wilhelmina in 1890, schonk hij dit park aan de gemeente Apeldoorn en kreeg het de naam Wilhelminapark. In het in landschapsstijl aangelegde park staan thans fraai uitgegroeide bomen, waaronder diverse minder algemeen voorkomende soorten als de rode paardekastanje Na de Theologische Universiteit (nummer 4) zie je op nummer 8 een prachtig voorbeeld van Jugendstil.

Verzetsstrijderspark

Verzetsstrijderspark

Villa Marialust staat op een plek waar tot 1410 koren- en oliemolen De Vlijt heeft gestaan. In 1843 was het pand in handen van de Utrechtse fabrikant De Heus. Hij vernoemde de villa naar zijn dochter Marie en zo kreeg het de naam ‘Maria’s lust’, later  verbasterd tot Marialust. Het pand heeft vele eigenaren gehad, maar in 1969 kwam het leeg te staan met alle gevolgen van dien. Uiteindelijk kreeg het gebouw, nadat het door een grondige restauratie in 1975 nog net van de ondergang was gered, de bestemming van Historisch Museum.

Inmiddels is ook het Historisch Museum uit het pand vertrokken en biedt de villa nu huisvest ing aan een reclamebureau en parksociëteit Marialust. De fontein in de vijver bij Marialust is een kunstwerk van Pieter Puype. Deze fontein was in 1932 een geschenk van de Apeldoornse bevolking. In de crisisjaren werd met kwartjes het geld dat nodig was voor de fontein binnengehaald. Hij werd in 1932 onthuld door kroonprinses Juliana in het Oranjepark. De kwartjesfontein raakte echter in verval. Na regelmatig actie voeren voor herstel is in 2009 de fontein gerestaureerd. Deze restauratie is ook weer door een groot gedeelte van de Apeldoornse bevolking tot stand gekomen.

Villa Sonnevanck

Villa Sonnevanck

Het pand dateert uit het jaar 1901. Het is al zeer lang in gebruik als gerenommeerd B&B-adres.

Jugendstilwandeling

Deze stadswandeling door de binnenstad en parken van Apeldoorn voert je langs de mooiste plekjes waar de kunststroming jugendstil/art noveau terug te zien is in de panden en gevels van de stad. 

1. Startpunt - Huis van de Stad
Het Huis van de Stad is het stadhuis van Apeldoorn, gebouwd in 1992.
Startpunt - Huis van de Stad
01 min. naar volgende locatie

Vanaf het Huis van de Stad (Marktplein) loop je richting Stationsstraat. In het pand aan de overkant is in het voormalig kantongerechtgebouw 'Het Oude Kantongerecht' gevestigd.

2. Het Oude Kantongerecht
Het Oude Kantongerecht is een karakteristieke B&B en Brasserie aan het Marktplein in Apeldoorn.
Het Oude Kantongerecht
03 min. naar volgende locatie

Je gaat rechtsaf en volgt de Stationsstraat tot aan het kruispunt met de stoplichten. Halverwege zie je aan je linkerhand het oude kantoor van de Gasfabriek.

3. Gasfabriek
In 1862 werd begonnen met de bouw van een Apeldoornse gasfabriek.
Gasfabriek

Je steekt nu dorpsbeek De Grift over.

05 min. naar volgende locatie

Bij het kruispunt aangekomen zie je aan de overkant, links op de hoek, een fraai pand, waar het kantongerecht is gevestigd. Op het kruispunt ga je rechtsaf, de Kanaalstraat in en bij McDonald's (aan je linkerhand) ga je rechts richting Hoofdstraat.

4. De Grift
Deze dorpsbeek die jaren onder de grond gelopen heeft, is sinds 2002 weer bovengronds.
De Grift
06 min. naar volgende locatie

Je loopt de Hoofdstraat verder in. Bij de ronde bank zie je overdekt winkelcentrum Oranjerie, geopend in 1994. Loop verder de Hoofdstraat in richting huisnummer 89.

5. Hoofdstraat 89
Dit prachtige pand dateert uit het jaar 1892.
Hoofdstraat 89
01 min. naar volgende locatie

Je loopt door tot aan het Raadhuisplein (rechts). Tegenover het Raadhuisplein, aan de Hoofdstraat, bevonden zich in de vorige eeuw vijf tapperijen, steeds afgewisseld door een gewoon pand. Aan het pand links, naast Douglas, valt het bekroningspunt boven aan de gevel op. Ook de gekleurde tegels boven de raampartijen zijn bijzonder.

6. Raadhuisplein 2
Dit pand stamt uit het jaar 1907.
Raadhuisplein 2

Het orgel uit deze kerk, afgebroken in 1842, is nog steeds te bewonderen in de NH-kerk in Beekbergen.

01 min. naar volgende locatie

Loop over het Raadhuisplein.

7. Het Oude Raadhuis
Op het Raadhuisplein kun je de contouren zien van de voormalig oude kerk, weergegeven in het plaveisel.
Het Oude Raadhuis
05 min. naar volgende locatie

Je keert terug naar de Hoofdstraat en gaat naar rechts. In het pand van Sneakers (links) zie je nog een ovaal schild in de driehoek (timpaan). Loop verder de Hoofdstraat in, tot de kruising met de Deventerstraat.

8. Hoofdstraat 120A
Bekijk de diverse gebeeldhouwde hoofden boven de raampartijen.
Hoofdstraat 120A
04 min. naar volgende locatie

Je gaat linksaf de Korenstraat in. Aan je linkerhand zie je een pand (nr. 3) met vakwerk in de bovenpui en gekleurde tegeltjes. Na de Korenpassage (bij Shoebox) zie je links een pand (nr. 21/27) uit 1900 met diverse versieringen boven de ramen. Loop door naar de hoek rechts.

9. Leienhuis
Dit is het zogenaamde 'Leienhuis' omdat de wanden voorzien zijn van leien.
Leienhuis
02 min. naar volgende locatie

Je gaat rechtsaf de Nieuwstraat in.

10. Het Stadscafé
Na ongeveer 50 meter zie je deze voormalige Van Kinsbergenschool.
Het Stadscafé
01 min. naar volgende locatie

Aan je rechterhand zie je het CODA-gebouw.

11. CODA
Architect Herzberger heeft het CODA-gebouw met veel glas zodanig ontworpen dat het ‘communiceert’ met de omliggende gebouwen in het Cultuurkwartier.
CODA
03 min. naar volgende locatie

Vanuit CODA ga je linksaf de Vosselmanstraat in, bij de kruising rechtsaf de Nieuwstraat weer in en direct linksaf de Van Kinsbergenstraat in.

12. Van Kinsbergenstraat 9
Nummer 9 (rechts, restaurant Da Vinci) is een pand uit 1905, met een leuke tegel in het portiek.
Van Kinsbergenstraat 9
04 min. naar volgende locatie

Op het kruispunt ga je linksaf de Hoofdstraat in.

13. Hoofdstraat 137
Op de nummers 137 en 139 (aan de linkerkant) zie je een obelisk en een trapgevel; als bijzondere versiering houden twee apen de wacht.
Hoofdstraat 137
06 min. naar volgende locatie

Je vervolgt de Hoofdstraat en komt uit op het Caterplein, met diverse horecagelegenheden. Je loopt dit Caterplein over.

14. Hoofdstraat 171B
Dit pand (links) was het voormalig woonhuis van de familie Röntgen, bekend en beroemd vanwege de gelijknamige straling.
Hoofdstraat 171B
06 min. naar volgende locatie

Je vervolgt de Hoofdstraat (links zie je restaurant 'De Wilde Pieters', daterend uit 1892) en op de splitsing houd je rechts aan, je gaat met de weg mee (voorbij de Paul Krugerstraat). Vervolgens ga je de eerste weg rechts in, de Prof. Röntgenstraat.

15. Prof. Röntgenstraat 7
Deze woning is ook een jugendstilpand.
Prof. Röntgenstraat 7
08 min. naar volgende locatie

Aan het einde van de Röntgenstraat steek je de Kerklaan over. Je komt nu in de mr. Van Rhemenslaan, aan je rechterhand zie je het Oranjepark.

16. Oranjepark
Het Oranjepark is in 1876 geschonken door de vroegere projectontwikkelaar H.C. van der Houven van Oordt.
Oranjepark
06 min. naar volgende locatie

Bij de verkeerslichten steek je over en volgt kort de mr. Van Hasseltlaan en je neemt de eerste weg rechts.

17. Koninklijke HBS
Op de Jhr. Mr. G.W. Molleruslaan zie je links de Koninklijke HBS uit 1877, die met behulp van een koninklijke gift is bekostigd.
Koninklijke HBS
02 min. naar volgende locatie

Je gaat de eerste weg links in; de Oranjelaan. Op de hoek staat een fraaie woning, genaamd ‘Hermitage’. Je vervolgt de weg langs het Wilhelminapark.

18. Wilhelminapark
Om delen van het voormalige landgoed ‘Marialust’ (verderop in deze route aan de orde) als aantrekkelijke bouwgrond tot ontwikkeling te brengen, liet de grootgrondbezitter Hendrick Christiaan van der Houven van Oordt hier een park aanleggen.
Wilhelminapark
12 min. naar volgende locatie

Je komt uit op de Generaal Van Heutszlaan.

19. Verzetsstrijderspark
In het Verzetsstrijderspark staat het stijlvolle pand ‘Marialust’.
Verzetsstrijderspark
08 min. naar volgende locatie

Loop even door tot aan de villa Marialust en ga net voor de villa rechtsaf. Je komt nu bij de in oude luister herstelde grift. Ga voor het bruggetje rechtsaf en volg het pad langs de grift. Op de kruising met de brug rechtsaf en einde weg linksaf, Gen. Van Heutszlaan. Deze weg volgen tot aan de Deventerstraat. Je gaat hier rechtsaf.

20. Villa Sonnevanck
Het pand op nummer 33 - Villa Sonnevanck - is weer een voorbeeld van Jugendstil en al zeer lang in gebruik als gerenommeerd B&B-adres.
Villa Sonnevanck
00 min. naar volgende locatie

Bij het kruispunt met verkeerslichten steek je links over bij 'Het Oude Kantongerecht'. Steek rechts over naar het Marktplein en het Huis van de Stad. Je bent weer aangekomen bij het startpunt.

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf geïnformeerd!